กลุ่มดาวสุนัขใหญ่ : Canis Major

posted on 22 Jun 2008 13:01 by fa-looku

กลุ่มดาวสุนัขใหญ่ (Canis Major) อ่านว่า "คา-นิส-เม-เจ้อร์" ใช้อักษรย่อว่า CMa เป็นกลุ่มดาวในฤดูหนาวเช่นกัน จะขึ้นจากขอบฟ้าตามหลังกลุ่มดาวนายพราน โดยหันหน้าเข้าหานายพรานเสมอ ทำให้คนสมัยโบราณเชื่อว่า กลุ่มดาวสุนัขใหญ่เป็นสุนัขของนายพราน Orion

     สิ่งที่น่าสนใจในกลุ่มดาวสุนัขใหญ่
     ดาวซิริอุส (Sirius) คนไทยเรียกว่า "ดาวโจร" เป็นดาวยักษ์สีน้ำเงิน ความสว่าง -1.46 สว่างกว่าดวงอาทิตย์ 26 เท่า เป็นดาวฤกษ์ที่สุกสว่างที่สุดบนท้องฟ้า ชื่อซิริอุส มาจากภาษากรีก แปลว่า "แผดเผา" เพราะเป็นดาวที่ร้อนจัดอุณหภูมิผิวราว 10,000 องศาเซลเซียส ขณะที่ดวงอาทิตย์ของเราเพียง 6,000 องศา แต่ซิริอุสก็ไม่ได้เป็นดาวที่ร้อนจัดที่สุด แต่ยังดาวอื่น ที่ร้อนกว่าเพียง แต่อยู่ห่างไกลออกไปมากกว่าดาวซิริอุสเท่านั้น ดาวซิริอุสอยู่ห่างจากโลก 8.6 ปีแสง เป็นดาวใกล้โลกลำดับที่ 8
     ดาวซิริอุสเป็นระบบดาวคู่ มีดาวดวงเล็กๆอยู่คู่กัน เรียกกว่า Sirius B เป็นดาวแคราะขาว อยู่ห่างกันประมาณ 20 au. หรือระยะห่างจากดวงอาทิตย์ถึงดาวยูเรนัส ในปี ค.ศ. 1844 Friedrich Bessel สังเกตุว่า ดาวซิริอุสมีการเปลี่ยนตำแหน่งไปเล็กน้อยไม่คงที่ ทำให้คิดว่าน่าจะมี ดาวอีกดวงที่มองไม่เห็นโคจรอยู่ทุกๆ 50 ปี ต่อมาในปี ค.ศ.1862 ได้มีการค้นพบจากกล้องโทรทรรศน์ ขนาดใหญ่ที่สุดบนโลก
     ดาวซิริอุส B เป็นดาวอุณหภูมิสูงสีขาว มีมวลขนาดดวงอาทิตย์แต่มีขนาดเพียงเท่าโลก ความสว่างเพียง 1 ในพันของ ดาวซิริอุส A หรือ mag 8.3 จึงทำให้มองไม่เห็นเพราะแสงดาวซิริอุส A จะกลบหมด ด้วยมวลขนาดใหญ่แต่มีขนาดเท่าโลก จึงทำให้ ซิริอุส B เป็นดาวแคราะขาวซึ่งมีความหนาแน่นสูงมาก คือ มวลขนาด 1 ช้อนชาสามารถหนักได้ถึง 1 ตัน บนโลก
    ดาวเมอร์แซม (Mirzam) ในภาษาอาหรับแปลว่า "ผู้แจ้งข่าว" เพราะอยู่หน้าดาวซิริอุส และจะขึ้นจากขอบฟ้าก่อนดาวซิริอุส มีความสว่าง 1.98 อยู่ห่างจากโลก 720 ปีแสง
   ดาวแอดฮารา (Adhara) เป็นดาวสว่างอันดับสองในกลุ่ม ความสว่าง 1.50 และอยู่อันดับที่ 22 บนท้องฟ้า ใกล้เคียงกับดาวเรคกูลัส ในกลุ่มดาวสิงโต อยู่ห่างจากโลก 490 ปีแสง
   ดาวเวเซ็น (Wezen) ความสว่าง 1.86 สว่างเป็นอันดับ 3 ในกลุ่ม สว่างกว่าดวงอาทิตย์ 132000 เท่า และสว่างกว่า ดาวซิริอุสด้วย แต่อยู่ไกลจากโลกมากคือ 3060 ปีแสง ไกลกว่าดาวซิริอุสถึง 350 เท่า
   อุปกรณ์การดูดาว

1.กล้องดูดาว (TELESCOPE)
กล้องดูดาวเป็นเครื่องมือพื้นฐานที่ใช้ในการสังเกตรายละเอียดของดวงดาวและวัตถุท้องฟ้า กล้องดูดาวใช้ศึกษาสังเกตดวงดาวในช่วงของแสงสว่างแบ่งตามลักษณะการทำงานได้เป็น 3 ชนิด คือ

1. ชนิดหักเหแสง (Refractor) ใช้เลนส์นูนเป็นตัวรวมแสง
2. ชนิดสะท้อนแสง (Reflector) ใช้กระจกเว้าเป็นตัวรวมแสง
3. กล้องชมิดท์ (Schmidt Camera) ใช้เลนส์ที่ออกแบบเป็นพิเศษคู่กับกระจกเว้าเป็นตัวรวมแสง
เหมาะสำหรับถ่ายภาพ เพื่อให้ได้ภาพที่มีความคมชัดสูง

2.แผนที่ฟ้าสำหรับประเทศไทย

วิธีการศึกษากลุ่มดาวสุนัขใหญ่

กลุ่มดาวสุนัขใหญ่ เป็นหนึ่งในกลุ่มดาว 48 กลุ่มที่อยู่ในรายการของทอเลมี และยังเป็นกลุ่มดาวในรายการกลุ่มดาว 88 กลุ่มที่รับรองโดยสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล เข้าใจว่าเป็นตัวแทนสุนัขของนายพรานโอไรออน (ดู กลุ่มดาวนายพราน กลุ่มดาวสุนัขเล็ก และกลุ่มดาวสุนัขล่าเนื้อ) กลุ่มดาวสุนัขใหญ่มีดาวซีริอัส ดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดในท้องฟ้ากลางคืนเป็นสมาชิก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสามเหลี่ยมฤดูหนาว

**กลุ่มดาวสุนัขใหญ่ (Canis major)**
มองเห็นได้ในระหว่างละติจูด +60° ถึง −90° มองเห็นได้ดีที่สุดในเวลา 21.00 น. ของเดือนกุมภาพันธ์

ชื่อย่อ:	CMa
ชื่อคุณศัพท์:	Canis Majoris
สัญลักษณ์:	หมาตัวใหญ่
ไรต์แอสเซนชัน:	7 ชั่วโมง
เดคลิเนชัน:	−20°
เนื้อที่:	380 ตารางองศา (อันดับที่ 43)
จำนวนดาวฤกษ์: (โชติมาตรปรากฏน้อยกว่า 3)	5
ดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุด:	ดาวซีริอัส (α CMa) (โชติมาตรปรากฏ = −1.46)
ฝนดาวตก:	-
กลุ่มดาวที่ติดกัน:	กลุ่มดาวยูนิคอร์น กลุ่มดาวกระต่ายป่า กลุ่มดาวนกเขา กลุ่มดาวท้ายเรือ

วิธีการใช้แผนที่ดูกลุ่มดาวสุนัขใหญ่

ซีกฟ้าใต้
กลุ่มดาวสุนัขใหญ่ (Canis Major)
เป็นกลุ่มดาวที่เห็นได้ชัดเจนเพราะมีดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุด
อยู่ในกลุ่มดาวนี้ ได้แก่ ดาวซีริออุส
ซึ่งมีโชติมาตร -1.46
ต้นเดือน...จะอยู่บริเวณเส้นสูงเที่ยง
เวลาประมาณ ตี 1-2
ปลายเดือน...จะอยู่บริเวณเส้นสูงเที่ยง
เวลาประมาณ เที่ยงคืน-ตี 1
ดาวโพรซีออน ดาวซีริอุส และดาวเบทเทลจุส
จะเรียงกันเป็นรูปสามเหลี่ยม เรียกว่า
สามเหลี่ยมฤดูหนาว